یبوست در کودکان یکی از شایع ترین مشکلاتی است که در میان اطفال به وفور مشاهده میشود. یبوست یک بیماری مربوط به دستگاه گوارش است که سلامت کلیه افراد را تحت تاثیر قرار میدهد، بنابراین درمان به موقع آن اهمیت بسیار زیادی دارد. اگر روده کودک دچار مشکلی شده باشد سبب میگردد که مدفوع او خشک و سفت شود.عوامل گوناگونی موجب بروز یبوست میشوند که برخی از آنها شامل تغییر در رژیم غذایی، آموزش زود هنگام رفتن به سرویس بهداشتی و غیره میشود. خبر خوش آن است که خوشبختانه در اکثر موارد اختلال یبوست گذرا بوده و دائمی نیست. روشهای گوناگون برای درمان یبوست کودکان پیشنهاد میشود که یکی از بهترین آنها داشتن یک رژیم غذایی سالم و سرشار از ملین است. به منظور کسب اطلاعات بیشتر پیرامون دلایل یبوست در کودکان و نحوه درمان این اختلال تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.
یبوست در کودکان چیست؟
یبوست یک اختلال است و کودکانی که با این مشکل مواجه هستند کمتر از دو مرتبه در هفته موفق به دفع مدفوع میشوند و به اصطلاح عامیانه میتوان گفت که شکم آنان خوب کار نمیکند. کودکان مبتلا به یبوست در صورت دفع نیز مدفوعی سخت، کوچک، خشک و سفت خواهند داشت. برخلاف بزرگسالان کودکان علل این اختلال را نمیدانند و نمیتوانند که علائم آن را به خوبی برای والدین خود شرح دهند. ممکن است کودکتان پیش از آن که شما متوجه این اختلال شوید مبتلا به یبوست شدید شده باشد.
علت یبوست در کودکان
یبوست در کودکان که یکی از انواع بیماری های گوارشی در کودکان میباشد،به دلایل گوناگونی اتفاق میافتد که شایعترین آنها شامل موارد زیر میگردد.
ممانعت از دفع
گاهی اوقات کودکان به علت ترس از توالت و یا دست نکشیدن از بازی از اجابت مزاج خودداری میکنند. برخی از کودکان نیز مایل به دفع در سرویس بهداشتی عمومی نیستند یا به دلیل بزرگ یا سفت بودن مدفوع از دفع آن خودداری میکنند. با توجه به این تفاسیر میتوان گفت که یکی از بزرگترین دلایل یبوست کودکان ممانعت از دفع است.
تغییر در رژیم غذایی
عدم مصرف مقدار کافی سبزیجات و میوههای غنی از فیبر و همچنین مایعات موجب یبوست کودکان خواهد شد. به طور کلی یکی از موارد شایع یبوست هنگامی است که رژیم غذایی مایع به رژیم غذایی جامد تبدیل میشود.
موضوعات مربوط به آموزش توالت رفتن
اگر آموزش کودک خود برای رفتن به توالت را زود هنگام آغاز کنید، ممکن است کودکتان مدفوع خود را نگه دارد و سرکشی کند. باید آموزش رفتن به توالت را هنگامی که کودکتان آمادگی کامل دارد آغاز کنید تا مبتلا به یبوست نشود.
تغییر در برنامه روزمره
بروز هرگونه تغییر در برنامه زندگی روزمره کودکتان همچون استرس و اضطراب، گرم شدن هوا، مسافرت و غیره روی عملکرد رودهها تاثیر خواهد گذاشت. اگر کودکان برای اولین بار به مدرسه بروند نیز ممکن است مبتلا به یبوست شوند.
سابقه خانوادگی
اگر اعضای خانواده کودک به یبوست مبتلا باشند احتمال این که کودک نیز به این اختلال مواجه شود افزایش مییابد.
داروها
برخی از داروها مانند داروهای ضد اضطراب از عوامل ایجادکننده یبوست هستند.
حساسیت به شیر گاو
حساسیت به شیر گاو و همچنین مصرف بیش از حد لبنیات مانند پنیر و ماست میتواند منجر به یبوست شود.
مشکلات پزشکی
به ندرت اتفاق میافتد که یبوست کودکان از علائم مشکلات متابولیک، ناهنجاریهای آناتومیک، مشکلات دستگاه گوارش و یا سایر بیماریهای زمینهای باشد.
یبوست در کودکان چه علائمی دارد؟
به طور کلی اختلال یبوست اطفال علائم کاملاً مشخصی دارد و معمولاً تشخیص و ابراز این نشانهها ممکن است تا حدودی برای کودکان سخت باشد.
- کاهش تعداد دفعات دفع کردن مدفوع که به ۳ مرتبه یا کمتر در طول هفته برسد.
- مدفوع خشک و سفت که با فشار بسیار زیادی خارج شود.
- احساس فشار و درد بسیار زیادی که کودک در هنگام دفع متحمل میشود.
- کودک در ناحیه شکم خود احساس درد خواهد کرد.
- کودک بیاشتها میشود.
- دفع کودک با خونریزی همراه است.
- کودک دچار حالت تهوع و استفراغ میشود.
- نفخ در کودکان رخ داده و کودک با آن مواجه میشود.
- کودک از رفتن به سرویس بهداشتی امتناع میکند.
- کودک اختیار خود را در دفع مدفوع از دست میدهد.
یبوست در کودکان تا چند روز طبیعی است؟
یبوست در اطفال شیرخوار و کودکان تا چند روز مسئلهای جدی نبوده و نگرانکننده نیست. در واقع گاهی یبوست کودکان کاملاً طبیعی بوده و پس از گذشت چند روز برطرف میشود. به هر حال یبوست نباید بیشتر از دو هفته طول بکشد. در صورت طولانی شدن مدت زمان یبوست و همراه بودن با علائمی همچون تب و استفراغ باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید، زیرا ممکن است نشاندهنده یک بیماری زمینهای باشد.
چه زمانی یبوست در کودکان خطرناک است؟
همانطور که پیش تر نیز بیان نمودیم اگر یبوست در کودکان بیشتر از دو هفته طول بکشد و با علائم دیگری همراه باشد خطرناک است. در صورت طولانی شدن یبوست و همراه شدن با علائم زیر لازم است که در اسرع وقت به پزشک مراجعه نمایید، زیرا میتواند عواقب جبران ناپذیری داشته باشد.
- بیاشتهایی
- تب
- خون در مدفوع
- درد مقعدی
- خونریزی مقعدی
- دفع نشدن مدفوع
- علائم ادراری
- متورم شدن شکم
- رشد ضعیف
- کاهش وزن
روشهای درمان یبوست در کودکان
برای درمان یبوست در کودکان میبایست به یک پزشک متخصص اطفال مانند دکتر لاله گلچین فوق تخصص کلیه (نفرولوژی) کودکان مراجعه کنید، اما علاوه بر داروهایی که پزشک تجویز میکند انجام راهکارهای زیر نیز میتواند بسیار کمککننده باشد.
تغییر رژیم غذایی
داشتن تغذیه سالم در کودکان که سرشار از فیبر همچون غلات، حبوبات و سبزیجات باشد، تاثیر شگرفی در بهبود و درمان یبوست کودکان خواهد داشت. جهت برطرف شدن یبوست بهتر است تا مدتی مصرف لبنیات، قندهای تصفیه شده و مواد غذایی فرآوری شده را موقتا قطع کنید.
مصرف فراوان میوه
از آنجایی که میوهها سرشار از آب و فیبر هستند، میتوانند به درمان یبوست کمک شایانی کنند. برخی از میوههای مفید جهت درمان یبوست اطفال شامل کیوی، پرتقال، هندوانه، آلو، سیب، گلابی و انواع توت میشود.
فعالیت بدنی و ورزش
انجام تمرینات هوازی همچون دوچرخه سواری، شنا، پیادهروی سریع و دویدن آهسته سبب افزایش جریان خون بدن، کاهش اضطراب و استرس و تنظیم حرکات روده خواهد شد. برای درمان یبوست کودکان خود آنان را به انجام ورزش و فعالیتهای بدنی ترغیب کنید.
مصرف مایعات
مصرف آب و آبمیوههای طبیعی به درمان یبوست کمک شایانی خواهد کرد. در واقع مصرف فراوان مایعات موجب میشود که فیبر به راحتی درون روده حرکت کند و مدفوع تشکیل شود.
ماساژ شکم
یکی دیگر از روشهای بهبود یبوست در کودکان ماساژ شکم در جهت عقربههای ساعت است که باید این کار را کاملاً آهسته و باحوصله انجام دهید.
کمک به آرامش کودک هنگام رفتن به توالت
همانطور که دریافتید یکی از علل شایع ابتلا به یبوست در کودکان ممانعت از رفتن به سرویس بهداشتی است. جهت برطرف کردن این مشکل باید کودک خود را ترغیب کنید که با آرامش کامل به توالت رفته و دفع خود را انجام دهد. در طول دفع مدفوع در سرویس بهداشتی کودک خود را تشویق کنید تا دیگر از رفتن به توالت هراسی نداشته باشد.
استفاده از داروهای ملین
اگر با انجام روشهای خانگی نتوانستید موجب بهبود یبوست کودک خود شوید، میبایست در اسرع وقت به پزشکی کارآزموده و مجرب مراجعه نمایید. پزشک کودک را معاینه کرده و متناسب با شرایط جسمی او داروهای روانکننده و ملین را تجویز خواهد کرد. این داروها باید توسط پزشک متخصص اطفال مجرب تجویز شود تا با هیچ گونه عوارض جانبی مواجه نشوید.
نگاه کلی به یبوست در کودکان
همانطور که در مقاله بررسی کردیم، یبوست مشکلی شایع در کودکان است که تمامی مادران تجربه مواجهه با آن را داشته اند. نکته مهمی که در رابطه با یبوست کودکان وجود دارد این است که به هیچ عنوان نباید خودسرانه اقدام به درمان خانگی یا دارویی کنید. بهتر است در صورت مواجه با هر نوع علائم یبوست حتما با پزشک مجرب مشورت کنید.